Actualiteiten PAS en Klimaatakkoord

Geen dag gaat voorbij zonder dat in krantenartikelen of nieuwsberichten aandacht wordt besteed aan duurzaamheidsmaatregelen of aan projecten die stilliggen als gevolg van de PAS-uitspraken (een kort overzicht met de achtergrond van die uitspraken vindt u hier). In onze praktijk hebben wij hiermee dagelijks te maken, net als onze cliënten. Op donderdag 19 september jl. organiseerden wij daarom voor projectontwikkelaars, gemeenten en andere overheden het seminar ‘Actualiteiten PAS en Klimaatakkoord’.

Uitvoering van het Klimaatakkoord: lessen uit de praktijk

Michelle de Rijke, partner bij Van der Feltz advocaten, heeft lessen uit haar energiepraktijk en actuele ontwikkelingen in wetgeving en rechtspraak gedeeld met de deelnemers aan ons seminar. Voor de energietransitie is veel wetgeving nodig, waarvoor de minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) eind 2017 een planning heeft opgesteld. Deze planning heeft Michelle samengevat in een infographic. Overigens worden de streefdata voortdurend bijgesteld, omdat de voorbereiding van wetsvoorstellen toch meer tijd blijkt te vergen. Zo heeft de Minister van EZK nu met Prinsjesdag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd met daarbij een wet- en regelgevingsoverzicht voor de resterende kabinetsperiode (waaronder fiscale en subsidie wet- en regelgeving). Daarbij heeft de Minister toegezegd de Tweede Kamer nog dit najaar te informeren over de voortgang en planning van Warmtewet 2.0. Alle betrokken partijen in Nederland willen aan de slag met warmte als vervanger van aardgas en volgens een motie van het kamerlid Agnes Mulder is hiervoor nodig dat de desbetreffende regels zo spoedig mogelijk en uiterlijk per 1 januari 2021 in werking treden.

Partijen die al werken met duurzame warmte, weten de weg naar Michelle te vinden. Zo is zij betrokken bij een initiatief van een gemeente om een bestaande wijk in het kader van een renovatie aardgasvrij te maken en daar een warmtenet aan te leggen. De nieuwe regels in de Warmtewet voor dit type netten zullen er anders uit moeten zien dan de regels voor een regionaal warmtetransportnet met een onafhankelijke netbeheerder.

De belangrijkste lessen uit de praktijk voor de energietransitie zijn volgens Michelle:

  1. Coördinatie en afstemming tussen de verschillende overheden is cruciaal. Lokale plannen moeten daarom zo snel mogelijk worden gedeeld met andere overheden
  2. Participatie: informeer bij bewoners naar hun wensen en toets vooraf of een gesteld doel als woonlastenneutraliteit te realiseren is.
  3. Kennis van het instrumentarium is daarbij onontbeerlijk. Als lokale overheden bekend zijn met hun (nieuwe) bevoegdheden , dan kunnen zij deze optimaal inzetten.
  4. Tot slot is het goed om flexibele plannen te maken. Zorg naast een Plan A, ook altijd nog voor een Plan B en Plan C.

Door het wegvallen van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) als hulpmiddel voor onderbouwing van verschillende ruimtelijke plannen en vergunningen als gevolg van de PAS-uitspraken komen duizenden energieprojecten in de knel. Zo heeft de bestuursrechter onlangs een streep moeten zetten door een bestemmingsplan dat een duurzaam industrieterrein met o.a. een zonnepark mogelijk maakte. Dit vormt een brug naar het tweede onderwerp van het seminar.

Gevolgen PAS-uitspraken

Een verwijzing naar het PAS is echter niet in alle gevallen fataal voor een bestemmingsplan. “Dat geeft hoop”, aldus Simon Olierook.

Simon haalde vervolgens drie recente uitspraken aan van de hoogste bestuursrechter. Zo bleek dat stikstofdepositie als gevolg van een toekomstig project niet tot vernietiging hoeft te leiden als in het desbetreffende Natura 2000-gebied geen voor stikstof gevoelige habitattypen aanwezig zijn (zoals in het Markermeer). Ook werd in de rechtspraak korte metten gemaakt met het op de valreep aangevoerde argument dat voor onderbouwing van het desbetreffende bestemmingsplan ten onrechte gebruik is gemaakt van het PAS. Die stelling werd vanwege de goede procesorde buiten beschouwing gelaten. Begin september werd zelfs geoordeeld dat de aan het PAS ten grondslag liggende wettelijke bepaling niet strekt tot bescherming van de belangen van een individuele burger die op een te grote afstand van het Natura 2000-gebied woont. Zijn beroep op de gebrekkige passende beoordeling werd in strijd geacht met het zogenaamde relativiteitsvereiste. Het plan dat voorlag kon daardoor dus niet worden aangetast.

Op naar de oplossing

Willem Bosma sloot de middag af met een blik naar de toekomst. Waar ligt op dit moment ruimte op het gebied van stikstofdepositie en wanneer valt duidelijkheid te verwachten?

Willem adviseerde onder andere op juiste wijze gebruik te maken van saldering. Dit vereist wel nauwkeurige toepassing van daarvoor geldende normen. Op grond van de PAS-uitspraken is externe saldering (het verrekenen van stikstofdepositie met de effecten van beëindiging of beperking van activiteiten die elders plaatsvinden) bijvoorbeeld weer toegestaan, zij het onder strikte voorwaarden. Ook de succesverhalen met vergunningverlening op grond van de zogenaamde ‘ADC-toets’ heeft Willem onder de aandacht gebracht. Toepassing van dit beoordelingskader heeft ertoe geleid dat omvangrijke projecten als de Blankenburgverbinding en de Kempenbaan-West kunnen doorgaan. Wordt met behulp van de ADC-toets een project vergund, dan gelden als voorwaarden dat geen alternatieven voor handen zijn voor het stikstof deposerend project, dwingende redenen van groot openbaar belang nopen tot realisatie van het project en compensatiemaatregelen worden getroffen.

Toch is nog veel onduidelijk in het stikstof-dossier, zo gaf ook Willem aan. Meer duidelijkheid wordt verwacht naar aanleiding van het advies van de Commissie Remkes. Deze commissie is ingesteld om oplossingen aan te dragen voor de stikstofcrisis en het advies wordt a.s. woensdag 25 september verwacht. Wij houden u daarvan op de hoogte.

Wenst u meer informatie over wat Van der Feltz advocaten voor u kan betekenen? Plan een vrijblijvende afspraak met één van onze advocaten via tel. 070 - 31 31 050.